Sprawdź stabilność popytu
Analiza XYZ patrzy nie na wielkość, lecz na równomierność popytu. Dla każdej pozycji liczony jest współczynnik zmienności — rozrzut sprzedaży w okresach względem średniej. Klasa X to popyt równy i przewidywalny, Y to wyraźne wahania, Z to rozrzut na tyle duży, że prognoza z przeszłych okresów jest zawodna. Domyślne progi to 10 % i 25 %, i obydwa można zmienić.
Plik XLSX, w którym każdy wiersz to pozycja, a kolumny to okresy: miesiące, tygodnie, kwartały. Potrzebne są co najmniej dwa okresy, ale z dwóch punktów rozrzut niewiele mówi — weź rok w podziale na miesiące albo choćby pół roku. Kolumny wybierasz w kolejności czasu: serwis czyta je jako szereg i sam kolejności nie odgadnie.
Ważne: scal powtarzające się pozycje przed wgraniem pliku. Serwis nie wykrywa i nie łączy duplikatów — pozycja, która trafi do pliku dwa razy, dwa razy trafi też do obliczeń, a udziały i klasy będą błędne.
Do tabeli dochodzi współczynnik zmienności CV w procentach oraz klasa X, Y lub Z. Zestawienie pokazuje, ile pozycji trafiło do każdej klasy, a rekomendacje wskazują szczyty sezonowe, wygasający popyt i nowości, które mają zera na początku szeregu — nie wolno ich mylić z towarem schodzącym. Raport pobierzesz w XLSX.
XYZ nic nie mówi o tym, ile pozycja przynosi: równo sprzedający się drobiazg dostanie X, a duży, ale poszarpany strumień — Z. Wielkość pokazuje analiza ABC. Jeśli potrzebne są obie strony naraz — stabilność i wkład — to XYZ+ABC, gdzie obie litery stoją w jednym kodzie.
CV = σ / μ × 100%
Klasy: X to CV poniżej 10%, Y — poniżej 25%, Z — od 25% w górę. Oba progi ustawia się w kreatorze przed obliczeniem.
Średnią liczy w Excelu ŚREDNIA, a odchylenie ODCH.STAND.POPUL: ta funkcja traktuje twoje okresy jako całość posiadanych danych, a nie próbkę z czegoś większego.
Druga funkcja, ODCH.STANDARDOWE.PRÓBKI, traktuje je właśnie jako próbkę i dzieli przez liczbę okresów minus jeden. Przy szeregu czterech okresów daje CV wyższy o jakieś 15%, a pozycja przy granicy klasy może przez to trafić do sąsiedniej.
| Pozycja | I kw. | II kw. | III kw. | IV kw. | Średnia | σ | CV | Klasa |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| SKU-101 | 100 | 104 | 98 | 102 | 101,0 | 2,2 | 2,2% | X |
| SKU-102 | 210 | 190 | 205 | 195 | 200,0 | 7,9 | 4,0% | X |
| SKU-103 | 320 | 300 | 290 | 310 | 305,0 | 11,2 | 3,7% | X |
| SKU-104 | 120 | 145 | 100 | 135 | 125,0 | 17,0 | 13,6% | Y |
| SKU-105 | 80 | 95 | 70 | 90 | 83,8 | 9,6 | 11,5% | Y |
| SKU-106 | 60 | 75 | 45 | 70 | 62,5 | 11,5 | 18,3% | Y |
| SKU-107 | 40 | 65 | 25 | 70 | 50,0 | 18,4 | 36,7% | Z |
| SKU-108 | 30 | 5 | 55 | 10 | 25,0 | 19,7 | 78,7% | Z |
| SKU-109 | 15 | 0 | 40 | 5 | 15,0 | 15,4 | 102,7% | Z |
| SKU-110 | 200 | 120 | 260 | 140 | 180,0 | 54,8 | 30,4% | Z |
Sprzedaż w czterech kwartałach, średnia, odchylenie standardowe, CV i klasa przy progach 10% i 25%.
Dla każdej pozycji policz średnią z okresów (ŚREDNIA) i odchylenie standardowe dla populacji (ODCH.STAND.POPUL), podziel jedno przez drugie i zamień na procenty — to jest współczynnik zmienności.
Potem wyznacz klasy: do 10% to X, do 25% — Y, reszta to Z. Tutaj to samo obliczenie idzie od razu przez wszystkie wiersze pliku, a klasy wracają razem z twoją pierwotną tabelą.
To przyjęte granice: poniżej 10% wahanie popytu mieści się w zwykłym szumie, powyżej 25% planowanie zakupu według średniej przestaje działać. Oba progi ustawia się w kreatorze przed obliczeniem.
CV nie zależy od skali sprzedaży, więc pozycja sprzedawana w setkach i pozycja sprzedawana w sztukach porównują się uczciwie.
Co najmniej trzy, rozsądnie — od sześciu do dwunastu: im krótszy szereg, tym mocniej pojedynczy wyskok przesuwa CV. Cztery kwartały w tabeli powyżej są dla czytelności.
Okresy muszą następować po sobie i mieć jednakową długość — miesiące z miesiącami, tygodnie z tygodniami. Okres bez sprzedaży lepiej zapisać zerem niż zostawić pusty.
